سالم باشیم

پوکی استخوان

خانه/پوکی استخوان

پوكي استخوان با تغذيه نامناسب

5 سه شنبه 3 آذر 1394
افرادي كه به پوكي استخوان، در هر سن و به هر دليلي مبتلا شده‌اند براي اين‌كه دچار مشكلات بعدي نشوند چه بايد بكنند و چه برنامه غذايي مناسب حالشان است؟ زيرا به نظر مي‌رسد اين مشكل ديگر برگشت‌پذير نيست، پس چطور بايد از پيشرفت آن جلوگيري كرد ؟

برخي بر اين باورند كه پوكي استخوان با تغذيه ناسالم در ارتباط است و همچنين در جامعه و در افكار عمومي مطرح است كه اين اختلال در خانم‌ها بيشتر رخ مي‌دهد. 

پوكي استخوان چيست و چه عواملي باعث بروز اين بيماري مي‌شود؟

قبل از هر توضيحي بگويم كه پوكي استخوان با نرمي استخوان فرق مي‌كند. پوكي استخوان اتفاقي است كه بيشتر يك پديده فيزيولوژيك است و جنبه تغذيه‌اي آن در حالت كلاسيك خيلي زياد نيست. به عبارت ساده‌تر پوكي استخوان در سنين يائسگي در خانم‌ها و بعد از سنين آندروپوز در آقايان اتفاق مي‌افتد و اين بيشتر به‌دليل از بين رفتن ميل جنسي با افزايش سن است. اين مورد را مي‌توان اصلي ترين عامل دانست. اگر در دوران پايين تر حتي از دوره جنيني، كودكي، جواني و ميانسالي، فرد تغذيه نامناسبي داشته باشد اين فرآيند مي‌تواند خيلي سريع‌تر پيش رود و حتي در خانم‌ها قبل از رسيدن به سن يائسگي اتفاق بيفتد. نكته مهم اين‌كه بايد بدانيم چه مواد غذايي در تراكم استخواني نقش دارند. 

مهم‌ترين مواد غذايي كه در تراكم استخواني نقش دارند، كدام است؟

مسلما بيشتر از همه كلسيم و ويتامين D و بعد املاحي مثل منيزيم، فسفر و ديگر املاح فلزي تا مقدار زيادي در تراكم استخوان نقش دارند كه كمبود هر كدام از آنها مي‌تواند در تراكم استخواني موثر باشد. خيلي از ويتامين‌ها مثل D,A,C و حتي K روي رسوب املاح در بافت استخواني نقش دارند و كمبود همه اينها در دوره‌هاي مختلف زندگي آسيب‌هاي استخواني را بيشتر مي‌كند. ميزان فعاليت و تحرك در سطح تراكم استخواني نقش بسيار مهمي دارد. املاح پروتئيني را نيز در اين بين نبايد فراموش كرد.

چه مواد غذايي اثر مخرب دارند؟

چاي، قهوه و نسكافه زياد تاثير خيلي مخربي برجاي مي‌گذارد. مصرف نوشيدني‌هاي گازدار و تركيبات اسيدي نيز مضر است. سيگار كشيدن، سبك زندگي نامناسب و نوشيدني‌هاي الكلي همه اينها مي‌تواند نقش مخرب داشته باشد. همه اين عوامل تاثيرگذاري‌هاي متفاوتي دارند، ولي بايد بدانيم كه اگر منظور واقعا پوكي استخوان است، مهم‌ترين نقش را هورمون‌هاي جنسي دارند كه در همان دوران‌هاي ياد شده بروز مي‌كنند كه معمولا در سنين سالمندي، نزديك دوران سالمندي يا اواخر دوران ميانسالي به‌صورت فيزيولوژيك تا حدود زيادي اتفاق مي‌افتد. اما كساني كه در دوره زندگي خود تغذيه نامناسبي داشته‌اند، شدت اين اتفاق در آنها خيلي بيشتر و خطرناك‌تر خواهد بود. 

راهكارهاي آن چيست؟

مسلما همه اين مواردي كه گفتم بايد وجود داشته باشد. يعني تغذيه مناسب، سطح فعاليت فيزيكي مناسب و همه فاكتورهايي كه گفته شد را مي‌توان به عنوان راهكار به كار برد

افرادي كه به پوكي استخوان، در هر سن و به هر دليلي مبتلا شده‌اند براي اين‌كه دچار مشكلات بعدي نشوند چه بايد بكنند و چه برنامه غذايي مناسب حالشان است؟ زيرا به نظر مي‌رسد اين مشكل ديگر برگشت‌پذير نيست، پس چطور بايد از پيشرفت آن جلوگيري كرد ؟ 

اين بيماري از بيماري‌هاي پيش رونده است. يعني ممكن است بدتر شود، اما متاسفانه بهتر نمي‌شود. اگر پوكي استخوان را در هر سني تشخيص داديم، مي‌توان كمك كرد كه با الگوي غذايي مناسب كه تقريبا همه نكات آن را گفتيم برنامه غذايي فرد درگير شده را به‌گونه‌اي تغيير دهيم كه همه اين ويتامين‌ها و املاح و موادي كه در سلامت استخواني موثر هستند به اندازه كافي براي نگهداري بيشتر استخوان داشته باشد. ضمن اين‌كه حتما زير نظر فيزيوتراپ و متخصصان طب فيزيكي برنامه‌هاي ورزشي در نظر گرفته شود تا به كمك همه اينها توده استخواني موجود حفظ شود. 

ويتامين D در اين بين چه نقشي دارد؟

از عواملي كه در اين راستا بسيار تأثيرگذار است ويتامين D است كه كمبود آن نيز در ايران خيلي شايع است. بنابراين تمام جوان‌ها و نوجوان‌ها بايد بدانند كه اگر تا به حال در چكاپ‌هاي سالانه سطح ويتامين D خون خود را اندازه‌گيري نكرده‌اند، حتما در اولين فرصت اين كار را انجام دهند. اگر كمبودي در اين زمينه داشتند، حتما زير نظر پزشك متخصص مقدار مناسبي از ويتامين را دريافت كنند. همان‌طور كه گفتم در بين همه اين عوامل مهم‌ترين نقش را در رسوب املاح در بافت استخواني و نگه‌داشت كلسيم كه مهم‌ترين عنصر استخواني را دارد اين ويتامين بازي مي‌كند. 

مي‌توان گفت كه پوكي استخوان به آب و هوا و محل زندگي فرد وابسته است؟

بله. اين يك مورد شناخته شده است كه منطقه جغرافيايي با پوكي استخوان و كمبود ويتامين D در ارتباط است. ويتامين D نه تنها در پوكي استخوان، بلكه در بافت ماهيچه‌اي و سلسله اعصاب مركزي نيز اثر دارد. حتي در بروز افسردگي نيز نقش دارد. بنابراين مسلم است كه جاهايي كه تابش نور آفتاب كمتر است يا مانند شهرهاي بزرگي چون تهران موثر نيست، زيرا آلوده است و مانع رسيدن اشعه خورشيد به پوست بدن مي‌شود، احتمال اين آسيب‌ها بيشتر است. 

مي‌توان گفت پوكي استخوان در خانم‌ها شايع‌تر است يا اين‌كه اين باور صحت ندارد؟

تا حدودي اين‌طور بوده است چراكه خانم‌ها كمتر در معرض نور آفتاب هستند.

 

منبع: بيتوته