سالم باشیم

پوکی استخوان

خانه/پوکی استخوان

نرم و آهسته تهي مي شود

5 پنج شنبه 7 آبان 1394
پوكي استخوان بيماري همه‌گير دنياي امروز است. اين بيماري با كاهش توده استخواني و افزايش شكستگي استخوان همراه است و روند آن، چنان آهسته و تدريجي است كه بيمار هيچگونه علايم هشدار دهنده‌اي را احساس نمي ‌كند.

پوكي استخوان بيماري همه‌گير دنياي امروز است. اين بيماري با كاهش توده استخواني و افزايش شكستگي استخوان همراه است و روند آن، چنان آهسته و تدريجي است كه بيمار هيچ گونه علايم هشدار دهنده‌اي را احساس نمي ‌كند تا زماني كه اولين شكستگي اتفاق بيفتد. 

از عواقب اين شكستگي‌ها نيز مي ‌توان به درد، عدم توانايي حركتي، ناتواني در انجام امور روزمره، زمين‌ گير شدن و بالاخره در بسياري از موارد به مرگ اشاره كرد.

از هر3 زن و از هر 5 مرد بالاي 50 سال، يك نفر حقيقت تلخ اين بيماري را تجربه خواهد كرد. همچنين بـر اساس بـرآوردهاي اخير تقريباً 1 نفر از هر 4 زن و 1 نفر از هر 8 مرد بالاي 50 سال مبتلا به بيماري پوكي استخوان هستند. 

مهم ترين علامت پوكي استخوان چيست؟

هنوز خيلي از مردم فكر مي‌ كنند وقتي درد دارند، دچار پوكي استخوان شده‌اند، ولي اينطور نيست. پوكي استخوان درد ندارد. وقتي شكستگي‌ها آشكار شوند، فرد به وجود اين بيماري پي مي ‌برد، يعني مرحله‌اي كه ديگر كار زيادي براي بيمار نمي ‌توان انجام داد، چون پوكي استخوان يك بيماري خاموش است و هيچ علامتي به غير از شكستگي استخوان ندارد. 

اين يك باور غلط ديگر در ميان مردم است كه فكر مي‌ كنند پوكي استخوان قابل درمان نيست، در حالي كه اين بيماري قابل درمان است و پيگيري‌هاي بعد از بيماري قابل ارزش هستند. البته پيشگيري اينجا هم مهم تر از درمان است.

مهم ترين گروه‌هاي در معرض خطر هم افراد 65 سال به بالا هستند كه در درجه اول اهميت‌اند. با اين ‌حال، ما به سنين زير 65 سال هم توصيه مي ‌كنيم كه به هيچ وجه كلسيم و ويتامين D را از رژيم غذايي خود حذف نكنند.

‌افرادي كه به علت بيماري‌هاي خاص ناچار به استفاده از داروهاي خاصي مثل كورتيكو‌استروئيد‌ها هستند، هم جزو گروه‌هاي اصلي در معرض خطر قرار دارند. 

گروه‌هاي در معرض خطر معيارهاي خاصي دارند كه اين معيارها به فرعي و اصلي تقسيم مي ‌شوند، يعني اگر كسي يك معيار اصلي يا دو معيار فرعي داشته باشد، بايد سنجش تراكم استخوان را حتماً انجام دهد. 

معيارهاي اصلي كدامند؟

سن بالاي 65 سال، سابقه مصرف كورتون، زمين‌ خوردگي در اثر عدم تعادل در اثر مصرف بعضي از داروها، يائسگي زودرس زير 45 سال، شكستگي با حداقل ضربه يا به ‌طور خود ‌به خود و پركاري تيروئيداز معيارهاي اصلي هستند.

يعني ما ديگر به‌ دنبال معيار ديگري نمي ‌گرديم و اين فرد را مستقيم به انجام تست تراكم استخوان راهنمايي مي ‌كنيم.

معيارهاي فرعي كدامند؟

يك سري از عوامل فرعي هستند كه بايد دو تا از آنها را فرد داشته باشد تا جايگزين يكي از علائم اصلي شوند:

بي ‌تحركي بيش از 6 ماه، كمبود كلسيم، كمي نور آفتاب، كاهش وزن بيش از 10 درصد نسبت به دوران جواني يا وزن زير 57 كيلوگرم در هر سني، مصرف داروي هپارين (داروي ضد ‌انعقاد خون) و داروهاي ضد‌ تشنج، ديابت نوع يك در كودكان، كوشينگ و پركاري تيروئيد، آرتريت روماتوئيدو سندرم‌هاي سوء جذب از جمله اين عوامل هستند.

يك سري از داروها خطر پوك شدن استخوان را تشديد مي ‌كنند. البته ما به هيچ ‌وجه موافق نيستيم كه اين داروها قطع شوند، ولي چاره اين است كه اين افراد كاملا تحت نظر پزشك باشند، مثلا بيماران پيوندي كه كورتون مصرف مي‌ كنند بايد در رژيم غذايي‌ شان كلسيم و ويتامين D حتما رعايت شده باشد.

همچنين ما يك سري منابع مصرف كلسيم در كشور داريم كه اين منابع به وفور در كشورهاي ديگر نيستند، مثل شير، كشك، ماست يا دوغ كه اين منابع در دسترس هستند و مي ‌توانند كلسيم بدن را به راحتي تأمين كنند. 

كداميك از اين عوامل خطر شيوع بيشتري دارد؟

بي‌ تحركي يا عدم فعاليت در اوقات فراغت مي‌ توانند خطر پوكي استخوان را تا دو برابر افزايش دهند. براي همين روزي نيم ‌ساعت پياده‌ روي روزانه مي‌ تواند در جلوگيري از كاهش تراكم استخوان بسيار مؤثر باشد.

جلوگيري از خطر سقوط نيز بسيار مهم است. براي همين تأكيد مي‌ كنيم كساني كه دچار پوكي استخوان هستند، مراقب باشند كه زمين نخورند، از راه رفتن بر سطوح ليز خودداري كنند و در حمام حتماً از دستگيره استفاده كنند، در جاهاي روشن راه بروند، چون سقوط و در نتيجه شكستگي استخوان مي‌ تواند فرد را براي هميشه ناتوان كند.

استفاده از كفش‌هاي مناسب نيز بسيار مهم است. حتي ممكن است داروي مصرفي نيز عدم تعادل در فرد ايجاد كند كه فرد بايد مراقب داروي مصرفي خود هم باشد و حتماً با پزشك خود در اين باره مشورت كند.

 

منبع: تبيان